قرار راپوريكه ادارهء باستان‌شناسى كراچى نشر داده ، دو نوشته مهم قديم ازين كاوش‌ها كشف گرديده ، كه به زبان عربى و خط كوفيست ، و اين هر دو نوشته از جايى برامده كه محل وقوع مسجد قديم اين شهر بود . و نوشتهء نخستين تاريخ 107 ه 725 م و دومين سنه 294 ه 907 م را دارد . راپور باستان‌شناسى حاكيست كه بقاياى مسجد وانمود مىكند ، كه طول آن 75 فت و عرض 58 فت بوده و جامع مخصوص نمازخوانى آن 33 ستون در سه قطار داشت ، ولى اين مسجد محرابى طرف قبله ندارد ، كه اين سخن نيز قدمت آن را مىرساند . زيرا محراب مجوف نخستين بار در عصر الوليد خليفه اموى ( 86 / 96 ) ه از طرف حاكم اوقره بن شريك ( 90 / 96 ه ) در مسجد مصر براى اداى نماز وضع گرديده بود . « 1 » نقشهء عمومى اين مسجد با جوامع بصره و كوفه كه سعيد بن ابيه در سال 45 ه 665 م و سنهء 50 ه 670 م ساخته بود ، شباهت تام دارد ، و نيز همانند مسجد جامع عظيمى است كه حجاج در واسط بسال ( 63 ه 702 م ) ساخته بود ، و اين مسجد نيز محرابى نداشت . مضمون نوشتهء نخستين چنين است : « هذا ما امر به الامير مروان بن محمد مولى امير المومنين اعزه اللّه ، على يدى على بن موسى ولى امير المومنين اكرمه اللّه ، سنه سبع و مائه » . اما بر سنگ دوم نوشته شده : « هذا مما امر بنصبه الامير محمد بن عبد الرحمن السند ه سنه اربع و تسعين و مائتين . » از نوشتهء نخستين پيداست كه اين مسجد 18 سال بعد از فتح محمد بن قاسم در سنه 107 ه 725 م ساخته شده و بانى آن امير مروان بن محمد بوده كه به امر او على بن موسى ساخته است و اين اشخاص از امراى حكمران بنى اميه بوده‌اند . اما نوشته دوم كه در همان صحن مسجد پيدا شده وانمود مىكند كه تا سال ( 294 ه 907 م ) كه امير سند ه محمد بن عبد الرحمن آن را نصب ميكرد ، همين مسجد آبادان و محل عبادت مومنان بود . چون در حفريات مسجد برخى از مسكوكات زرين و سيمين نيز كشف شده

--> ( 1 ) - مختصر دايرة المعارف اسلامى 343 به زبان انگليسى بحوالت مقريزى 4 / 6